Wtorek, 21 listopada 2017 Imieniny obchodzą: Janusz, Konrad
Szukaj:

 
Ważniejsze daty i wydarzenia z historii Nowego Sącza

 

 

2009 ● W XIX edycji konkursu "Teraz Polska", a w trzeciej zorganizowanej dla gmin, Nowy Sącz otrzymał godło "Teraz Polska". Na uroczystej gali w Warszawie, w Teatrze Wielkim, odebrał je prezydent Ryszard Nowak.
● Drużyna piłki nożnej Miejskiego Klubu Sportowego "Sandecja" awansowała do I ligi.
● W czerwcu zakończył się kolejny etap kompleksowego remontu ulic na sądeckiej starówce.

● W sierpniu odbyła się światowa premiera filmu Agnieszki Holland i Kasi Adamik pt. "Janosik - prawdziwa historia", z udziałem twórczyń obrazu i odtwórców głównych ról.
2007-2008 ● Początek kompleksowej rewitalizacji sądeckiej starówki: remont Rynku, kamienic wokół głównego placu miasta i reprezentacyjnego traktu – ul. Jagiellońskiej.
2006 ● 2 kwietnia, w pierwszą rocznice odejścia Jana Pawła II uruchomiono na rynku Fontannę Papieską. Jej fundatorami, podobnie jak pomnika, byli bracia Józef i Marian Koralowie;
– wyprodukowany w sądeckim Newagu SA (d. ZNTK) „pociąg papieski” zaczął regularne kursy pomiędzy Krakowem, a Wadowicami.
2005 ● Dla upamiętnienia Ojca Świętego władze miasta postanowiły wznieść w południowo-zachodnim narożniku Rynku papieski pomnik. Monument upamiętnia bliskie związki Ojca Świętego Jana Pawła II z naszym regionem, m.in. częste wędrówki ks. Karola Wojtyły turystycznymi szlakami Beskidu Sądeckiego oraz:
– udział metropolity krakowskiego Karola Kardynała Wojtyły w koronacji obrazu Matki Boskiej Pocieszenia z kościoła jezuitów pw. św. Ducha w Nowym Sączu 11 sierpnia 1963 r.;
– przewodniczenie uroczystościom przeniesienia obrazu Przemienienia Pańskiego do głównego ołtarza w nowosądeckim kościele pw. św. Małgorzaty 6 sierpnia 1971 r.;
– wyniesienie kolegiaty św. Małgorzaty do godności bazyliki bullą z okazji 700-lecia Królewskiego Miasta Nowego Sącza 12 maja 1992 r.;
– kanonizację księżnej Kingi w Starym Sączu 16 czerwca 1999 r. i wypowiedziane tam słowa: „Pozdrawiam Nowy Sącz miasto, które zawsze urzekało mnie swoim pięknem i gospodarnością. Ta ziemia od lat była mi bardzo bliska”.
2004 ● W nocy z 30 kwietnia na 1 maja kilka tysięcy mieszkańców świętowało na Rynku wejście Polski do Unii Europejskiej. W zorganizowanym z tej okazji zjeździe sądeczan z całego kraju wziął udział marszałek Sejmu Józef Oleksy, rodem z Nowego Sącza. Sądecki antykwariusz Adam Orzechowski przygotował replikę zaginionych podczas rozbiorów insygniów koronacyjnych (koronę, jabłko i berło) królów polskich.

1999 ● 1 stycznia reforma administracyjna państwa zlikwidowała województwo nowosądeckie (weszło w skład województwa małopolskiego) i powołała w Nowym Sączu dwa powiaty: grodzki – miasto Nowy Sącz, ziemski – obejmujący 16 gmin historycznej Sądecczyzny.
1998 ● 20 września przy ul. Nadbrzeżnej oddano do użytku nowoczesną krytą pływalnię.
1994 ● Na parkiecie warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych zadebiutowała nowosądecka spółka Optimus, założona w 1988 r. przez Romana Kluskę firma komputerowa zajmująca się produkcją i sprzedażą komputerów PC, największa w swojej branży w Europie Środkowo-Wschodniej.
1992 ● Uroczyście obchodzono 700- lecie lokacji miasta. Na zaproszenie prezydenta Jerzego Gwiżdża w uroczystościach uczestniczył prezydent RP Lech Wałęsa.

● 8 maja powstała w Nowym Sączu pierwsza niepaństwowa wyższa uczelnia – Wyższa Szkoła Biznesu założona dzięki wydatnej pomocy polskich środowisk gospodarczych oraz instytucji międzynarodowych. Współzałożycielem była amerykańska uczelnia National-Louis University z Chicago. Podczas uroczystego podpisania porozumienia ambasador USA Thomas W. Simons z USA odczytał osobisty list prezydenta George’a Busha do założyciela WSB, rektora Krzysztofa Pawłowskiego.
1986 ● W debiucie w rozgrywkach II ligi Sandecja pokonała Broń Radom 3:1 (1:0). Mecz oglądała 8-tysieczna publiczność. Historyczne, pierwsze na Sądecczyźnie gole w II lidze zdobyli: Gargula – 2 i Kuźma. Po pierwszej kolejce Sandecja została samodzielnym liderem!
1981 ● 9 stycznia Nowy Sącz stał się pierwszym miastem w Polsce, w którym doszło do okupacji ratusza – budynku władzy PRL przez członków „Solidarności”. W reprezentacyjnej sali ratusza wywieszono transparenty: „Precz z korupcją”, „Żądamy sprawiedliwości”.

1975 ● 1 czerwca powołano w kraju 49 województw (...) Jednym z nich jest województwo nowosądeckie – jednostka administracyjna państwa, obejmująca 4 zlikwidowane powiaty: nowosądecki, gorlicki, limanowski i nowotarski. Z zachodu województwo nowosądeckie graniczy z województwem bielsko-bialskim, od północy – krakowskim i tarnowskim, od strony południowej – z Czechosłowacją. Długość granicy państwowej: 304 km. Powierzchnia 5.576 km kw. (30 miejsce w kraju), ludność 550 tys.
1958-1964 ● Pomyślnie wdrażano eksperymentalne zasady działania rad terenowych, stawiające na oddolną inicjatywę i samodzielność obywatelską – tzw. eksperyment sądecki. Eksperyment wywołał ożywienie społeczno-gospodarcze Sądecczyzny, pozwolił na nadrobienie wielu opóźnień i zaniedbań cywilizacyjnych.

1945 ● 18 stycznia, o godz. 5.20, tu. przed wyzwoleniem miasta, wysadzony został w powietrze przez partyzantów zamek królewski. Do końca okupacji hitlerowskiej zamek był koszarami i magazynami broni dla wojska niemieckiego.
1939 ● Wojna! 6 września do miasta wkroczyły oddziały niemieckie. W Nowym Sączu już w październiku zorganizowano sieć przerzutów na Słowację i Węgry ochotników do armii polskiej we Francji. Miasto należało do najbardziej zniszczonych miejscowości w Małopolsce: obiekty mieszkalne, użyteczności publicznej i przemysłowe zostały w 60 proc. zniszczone i zdewastowane. Niemcy zamordowali 958 osób, do obozów śmierci wywieźli 2,5 tys. osób. Zamęczyli w mieście1090 Żydów sądeckich, a w obozach stracili ich 11,5 tys.
1935 ● W Nowym Sączu w 1935 r. Polskie Radio przeprowadziło pierwszą bezpośrednią transmisję wydarzenia spoza Warszawy. Było to przemówienie premiera Kościałkowskiego na pogrzebie gen. Bronisława Pierackiego.
1934 ● Wezbrał groźnie Dunajec. Woda zalała Chełmiec, Helenę, Wólki, Załubińcze i Piekło. Wylew nastąpił tak szybko, że mieszkańcy nie zdążyli opuścić domów i ratowali się ucieczką na dachy.

 

1918 ● 31 października z Polskiej Komisji Likwidacyjnej z Krakowa nadszedł szyfrowany telegram złożony z dwóch słów: „Już czas!”. Bez rozlewu krwi zajęto koszary, obsadzono składy broni, amunicji, żywności. Na budynku stacji kolejowej zawieszono transparent: „Wolna, Zjednoczona, Niepodległa Polska”. Po raz pierwszy w tym dniu, w Niepodległej Polsce, właśnie w Nowym Sączu orkiestra oficjalnie odegrała Mazurka Dąbrowskiego, który później stał się hymnem państwowym.
1915 ● 25 kwietnia w siedzibie Dyrekcji Skarbowej przy ul. Jagiellońskiej, cesarz niemiecki Wilhelm II zwołał naradę wojenna, w której uczestniczyli: dowódca ówczesnego frontu galicyjskiego, następca tronu austriackiego arcyksiążę Karol I Habsburg, generałowie niemieccy – Paul Hindenburg, Erich Ludendorf oraz marszałek August von Mackensenem – dowódca ofensywy państw centralnych pod Gorlicami. Zebrani opracowali plan przełamania frontu pod Gorlicami. Atak i wielką bitwę zaplanowano na 2 maja 1915 roku, określaną potem w historii mianem drugiego Verdun.
1914 ● 13 grudnia wkroczył do Nowego Sącza po zwycięskich bojach pod Limanową, Pisarzową i Marcinkowicami, komendant Legionów Józef Piłsudski.
1912 ● 11 marca po raz pierwszy w Nowym Sączu zapłonęły lampy elektryczne. Nowy Sącz jako jedno z pierwszych miast w Polsce (dokładnie 30 lat po oddaniu przez Thomasa Edisona pierwszej na świecie elektrowni w Nowym Jorku) w rekordowym tempie wybudował ze środków komunalnych własną elektrownię.


1894 ● 17 kwietnia, w targowy dzień, przed południem, powstał pożar w piekarni Hebenstreita. Ogień zniszczył całą północną część miasta, w tym pocztę, kamienice w Rynku, ratusz (doszczętnie), okoliczne domy, klasztor jezuicki, gimnazjum, synagogi, młyn. Spaliły się w ratuszu dokumenty zawierające nadane przez królów przywileje miasta Nowego Sącza.
1893 ● W Nowym Sączu powstała pierwsza w Europie polityczna organizacja chłopska – Związek Stronnictwa Chłopskiego, utworzona przez Jana i Stanisława Potoczków.
1892 ● W 600. rocznice nadania praw miejskich w Nowym Sączu oddano do użytku siedzibę Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” przy ul. Jana Długosza.
1876 ● 18 sierpnia, w dniu urodzin Najjaśniejszego Pana cesarza austriackiego Franciszka Józefa II, Nowy Sącz doczekał się kolei żelaznej.
1861 ● Na scenie objazdowego teatru w Nowym Sączu debiutowała wielka polska aktorka Helena Modrzejewska.
1791 ● 3 maja: wiwat król, wiwat Sejm, wiwat naród, wiwat wszystkie stany. Rzeczpospolita ma konstytucję, a podpis pod nią złożył marszałek Sejmu (zwanego Wielkim), Stanisław Małachowski, ostatni przedrozbiorowy starosta sądecki. Na następnego marszałka Sejmu (Józefa Oleksego) Sądecczyzna będzie czekała następne 200 lat...
1770 ● Nowy Sącz i Sądecczyzna w 1770 r., jako pierwsze zostały wcielone do Królestwa Węgierskiego przez Austriaków. Dwa lata później potwierdzono ten fakt pierwszym traktatem rozbiorowym.

 


 

1683 ● Na rogatkach Starego Sącza tłumy powitały powracającego spod Wiednia i Parkanów, opromienionego wielką wiktorią nad Turkami, króla Jana III Sobieskiego. Na pogromcę Turków czekała stęskniona królowa Marysieńka, a panny Klaryski opiewały „Te Deum” i „Bogurodzicę” (podanie głosi, że ten hymn polskiego rycerstwa powstał właśnie tu, w Starym Sączu).
1655 ● Nowy Sącz był pierwszym miastem polskim, który 12 grudnia 1655 r. wyzwolił się spod „potopu szwedzkiego”, tym samym rozpoczynając zryw narodu przeciwko najeźdźcy. 113 dni później Szwedzi rozpoczęli odwrót spod Jasnej Góry.

 

1646 ● W majątku Krawarz na Śląsku zmarł Michał Sędziwój, „książę alchemików”, znany w Europie jako Sendivogius Polonus, uczony zamieszkały przy wiele lat w Rynku w Nowym Sączu, bywalec europejskich królewskich dworów, który potrafił przemieniać ołów w złoto.
1621 ● Stanisław Lubomirski, były starosta sądecki, dowodząc jako regimentarz wojskami koronnymi i litewskimi obronił – po śmierci w obozie wojskowym hetmana Jana Karola Chodkiewicza – Chocim przed tureckim padyszachem Osmanem II.
1611 ● 19 czerwca w ciągu czterech godzin spaliło się niemal całe miasto z trzema kościołami, dzwonnicami, pokryciami murów, basztami, uzbrojeniem, ratuszem i większą częścią domów. Szczególnie ucierpiała kolegiata św. Małgorzaty. Obraz Przemienienia Pańskiego z kościoła franciszkańskiego, gdzie początkowo przebywał, cudownie ocalał.

 

1470 ● Na zamku sądeckim przebywają synowie króla Kazimierza Jagiellończyka, którzy pod okiem, najpierw Jana Długosza, a potem włoskiego humanisty mnicha Kallimacha (Filipa Buonacorsiego), zgłębiają tajniki nauk wszelakich, z daleka od wielkomiejskiego zgiełku Krakowa.
1428 ● W wyprawie wojennej Zygmunta Luksemburskiego na Turcję poległ z mieczem w ręku Zawisza Czarny, właściciel Rożnowa. Wybitny rycerz epoki, jeden z najbogatszych w królestwie, starosta spiski i czorsztyński.
1409 ● Wiosną na zamku w Sączu król Jagiełło przygotowywał wspólnie z księciem litewskim Witoldem plan rozprawy wojennej z Krzyżakami.
1384 ● W drodze z Węgier do Krakowa zatrzymała się w Sączu Jadwiga, przyszła żona księcia litewskiego Władysława Jagiełły.
1320 ● Mieszkańcy Nowego Sącza poparli Władysława Łokietka w czasie buntu wójta Krakowa Alberta przyczyniając się do zjednoczenia Polski i koronacji księcia na króla Polski w 1320 r.
1300 ● Herbem miasta używanym na pieczęciach i sztandarach od początku istnienia grodu, jest wizerunek św. Małgorzaty na błękitnym tle, w białej tunice i czerwonej pelerynie, ze złotą koroną na głowie, otoczoną aureolą, trzymającą w prawej ręce krzyż, którego dolny koniec drzewca wbity jest w otwartą paszczą ciemnozielonego smoka (symbolu szatana); w lewej ręce trzyma gałązkę palmy.
1292 ● W tym samym (mniej więcej) czasie, gdy Marco Polo podróżował z Wenecji do Chin, Dante Alighieri pisał we Florencji nieśmiertelne poematy, a Ziemia Święta była świadkiem kolejnych wypraw krzyżowych, 8 listopada, król Wacław II wystawił dokument lokacyjny miasta Nowego Sącza.